Altın Çerçeve Programı

Avrupa Birliği’nin bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirme kapasitesini artırmak, bu yolla sosyal ve ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla yürüttüğü, ilki 1984 yılında yürürlüğe giren Çerçeve Programlar, diğer birçok Topluluk programı gibi amaçları ve bütçesi ile belli bir dönem için tasarlanmış, çok yıllı programlardır.

Çerçeve Programlarının bütçesi, üye ülkelerin katma değer vergisi yoluyla yaptıkları katkıların yanı sıra, ortaklık anlaşması imzalamış ülkelerin GSYİH’ları oranında ödedikleri katılım paylarından oluşmaktadır.Avrupa çapında araştırmaların desteklenmesinin başlıca aracı olan Çerçeve Programlar, Birliğin araştırma geliştirme temelinin güçlendirilmesi ve üye ülkeler arasında bilimsel ve teknolojik işbirliğinin geliştirilmesine katkıda bulunmakla birlikte, ilk beş çerçeve programı kapsamında yürütülen projeler Avrupa düzeyinde faaliyetlerin bütünleşmesine yeterince katkıda bulunamamıştır.

Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’nın bilim ve teknoloji alanında katettiği yolun oldukça gerisinde kalan AB, Birliğin araştırma politikasını gözden geçirerek, bilimsel mükemmeliyet ve rekabet edebilirliği sağlamak amacıyla, araştırmaya dahil olan ilgili tarafların tümünün katılımıyla bir “Avrupa Araştırma Alanı (ERA)” yaratılmasını hedeflemiştir. 2002-2006 yıllarında yürürlükte olacak Altıncı Çerçeve Programı’nın temel hedefi de, Avrupa’yı 2010 yılında dünyanın en dinamik ve rekabet gücü en yüksek bilgi ekonomisi haline getirmeyi amaçlayan ERA’nın gerçekleştirilmesine katkıda bulunmaktır.

EURATOM programı hariç 16.3 milyar Euro’luk bütçeye sahip olan ve Kasım 2002’de Brüksel’de yapılan açılış konferansıyla resmen başlayan Altıncı Çerçeve Programı’nın ilk proje teklif çağrıları Aralık 2002’de yapılmıştır. Program kapsamında araştırmacıların hareketliliği de dahil olmak üzere pek çok alanda destek verilecek; ayrıca aşağıda belirtilen 7 temel öncelikli alanda araştırmalar desteklenecektir. Bu öncelikli alanlara ayrılan toplam bütçe 12 milyar Euro’dur.

· Yaşam bilimleri, genom bilim ve sağlık için biyoteknoloji
· Bilgi toplumu teknolojileri
· Nanoteknoloji ve nanobilimler, bilgi tabanlı çok fonksiyonlu malzemeler, yeni üretim süreçleri ve araçları
· Havacılık ve uzay
· Gıda kalitesi ve güvenilirliği
· Sürdürülebilir kalkınma
· Bilgiye dayalı toplumda yurttaşlık ve yönetişimdir.

Önceki çerçeve programlardan farklı olarak tasarlanan Altıncı Çerçeve Programı’nda, iki yeni uygulama aracına yer verilmiştir. Bunlar, Ar-Ge yönetiminin etkinleştirilmesi ve kaynakların verimli kullanılması amacıyla tasarlanmış, açıkça belirlenmiş hedeflere uygun olarak yürütülecek “Bütünleşik Projeler” ve insan gücü ve fiziksel altyapının verimli değerlendirilmesi amacıyla üniversiteler, araştırma merkezleri veya sanayide mevcut araştırma kapasitesinin bütünleştirildiği ve işbirliklerinin geliştirildiği “Mükemmeliyet Ağları”dır. Her iki uygulama aracı kapsamında gerçekleştirilecek projeler gerek ortak sayısı, gerekse bütçe açısından büyük, bu sebeple de yönetilmesi güç projelerdir. Bunlara ek olarak Özel Hedefli Araştırma Projeleri (STREP), Eşgüdüm Eylemleri (CA) ve Özel Destek Eylemleri (SSA) olarak adlandırılan daha küçük bütçeli ve daha az ortaklı projeler de yürütülebilmektedir.

PROJE HAZIRLAMA SüRECİ

Üniversiteler, araştırma merkezleri, sanayi ve KOBİ’ler başta olmak üzere her tüzel ve/veya gerçek kişinin katılabildiği programa proje sunumu, Komisyon tarafından yayınlanan “proje teklif çağrıları” kapsamında yapılmaktadır. Çağrılar AB Resmi Gazetesi’nde yayınlanmakta ve her çağrıya ait çalışma programları ve başvuru dokümanlarına internet üzerinden erişilebilmektedir (http://www/cordis.lu/fp6/calls.htm). Çağrı metinlerinde ve çalışma programlarında, hangi dönemde ve hangi spesifik konularda proje sunulabileceği gibi konular başta olmak üzere, başvurulara yönelik her türlü bilgiye yer verilmektedir.

Projelerin en az 2’si üye ve/veya asosye ülke olmak üzere, en az 3 ortaktan oluşması gerekmektedir. Bununla birlikte, yeni uygulama araçları kapsamında yürütülecek projelerin büyük çaplı projeler olması nedeniyle, ortak sayısının 8-9 olması önerilmektedir.

Proje başvurularının doğrudan Avrupa Komisyonu’na yapıldığı programda, başvuruların yapılacağı açık adresler ilgili proje teklif çağrısında belirtilmektedir. Projelerin Komisyon’a sunumu, “Elektronik Teklif Sunum Sistemi (EPSS)” aracılığıyla da yapılabilmektedir. Bağımsız uzmanlarca yapılan proje değerlendirmeleri sonucunda Komisyon, kabul edilen proje sahipleriyle kontrat görüşmeleri yapmaktadır. Bu görüşmelerin de başarılı geçmesi halinde katılımcılar ve Komisyon arasında yapılan kontrat ile proje desteklenmeye hak kazanmaktadır.